چاه ارت چیست؟ ارت (earth) به معنای زمین است و در صنعت برق به آن سیستم اتصال زمین گفته می شود. چاه ارت، چاله ایی است که به صورت عمقی در زمین حفر می شود تا جایی که به رطوبت نسبی خاک برسد. در زیر تاییدیه چاه ارت و شیوه های تست چاه ارت را می خوانید.

در داخل این چاله از یک صفحه مسی که توسط سیم مسی به صفحه جوش خورده استفاده می شود و صفحه را به صورت عمودی به جهت بیشترین سطح تماس با خاک در چاه ارت قرار می دهند و اطراف صفحه را از مواد بنتونیت پوشانده و سیم مسی را به بیرون چاه ارت می کشند و به تابلوی تست باکس وصل می کنند و از آن جا نیز به کلیه دستگاه های الکتریکی متصل می کنند.

وظیفه چاه ارت وصل کردن هرگونه جریان الکتریکی به زمین است و این کار بیشتر برای جلوگیری از برق گرفتگی صورت می گیرد. به عبارت دیگر با وصل کردن همه دستگاه های برقی صنعتی، مخابراتی و خانگی با سیم اتصال به چاه ارت، یک سیستم ارتینگ به وجود می آید.

در اتصال جریان الکتریکی به چاه ارت باید دقت زیادی به کار گرفته شود، گاهی اوقات در مواردی پیش آمده که سیم اتصال به جای نادرستی وصل شده که این کار، کار بسیار پرخطر و کشنده ایی است.

چاه ارت چیست؟

در هنگام اتصال کامل سیم های فاز به سیم ارت، فیوز مربوط به آن فاز عمل کرده و جریان را قطع می کند و در هنگام اتصال کامل سیم نول به سیم ارت، اگر مدار ارتینگ دارای فیوز محافظ جان (FI) باشد، این فیوز از 30 میلی آمپر نشتی جریان به بالا را قطع می کند و باعث قطع کامل جریان فاز و نول می شود.

ذکر این نکته ضروری است که سیم ارت و سیم نول به ظاهر از نظر اینکه بدون برق هستند بسیار به هم شباهت دارند ولی در عمل این دو سیم از هم مستقل هستند و عملکرد آن ها با هم متفاوت است و هیچگاه نیز نمی توان از یکی به جای دیگری استفاده کرد.

سیستم های ارتینگ امروزه کاربردی همانند خود برق را دارا هستند و همچنین از اهمیت بسیار ویژه ایی نیز برخوردار هستند.

تاییدیه چاه ارت 3

شبکه های برق گیر بدون سیم ارت عملا بلا استفاده هستند زیرا در مخابرات به سیستم های ارتینگ بسیار حساس و دقیق برای جلوگیری از نویز شبکه نیاز است و همچنین این سیستم در شبکه های انتقال و توزیع برق نیز کاربرد فراوان دارد.

دلیل اصلی انجام ارتینگ در شبکه الکتریکی، ایمنی است.

هدف حفر چاه ارت یا ارتینگ:

  1. ایمنی زندگی انسان، ساختمان ها و تجهیزات

  • برای نجات جان انسان از خطر برق گرفتگی یا مرگ با قرار دادن یک فیوز برای تهیه مسیر جایگزین برای عبور جریان الکتریسیته به گونه ایی که کاربر را به خطر نیندازد.
  • برای محافظت از ساختمان ها، ماشین آلات و لوازم خانگی در شرایط خطر.
  • برای اطمینان از اینکه تمام قطعات رسانا در معرض پتانسیل های خطرناک قرار نمی گیرند.
  • برای تهیه مسیر ایمن برای پراکندگی جریان های صاعقه و اتصال های کوتاه.
  • تامین بستر پایدار برای کارکرد تجهیزات حساس الکترونیکی، برای حفظ ولتاژ در هر قسمت از سیستم الکتریکی با مقادیر مشخص و همچنین به منظور جلوگیری از ولتاژ جریان زیاد یا بیش از حد در وسایل و تجهیزات.
  1. محافظت در مقابل ولتاژ بیش از حد مجاز

صاعقه، ارتقا خط ها یا تماس غیر عمدی با خطوط ولتاژ بالاتر می تواند باعث ایجاد ولتاژهای بسیار زیاد به سیستم توزیع برق شود.

چاه ارت یک مسیر جایگزین در اطراف سیستم الکتریکی برای به حداقل رساندن خسارت در سیستم فراهم می کند.

  1. تثبیت ولتاژ

منابع برق زیادی وجود دارند. هر ترانسفورماتور را می توان یک منبع جداگانه در نظر گرفت.

اگر یک مرجع مشترک برای همه این منابع ولتاژ وجود نداشته باشد، محاسبه روابط آن ها با یکدیگر بسیار دشوار خواهد بود.

لزوم اندازه گیری و تست چاه ارت:

طبق بندهای زیر بازرسی فنی و تست چاه ارت، الزامی است:

  • ماده 13-2-5 مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان: تاسیسات الکتریکی را باید قبل از شروع بهره برداری یا پس از هر تغییر عمده در آن آزمود تا نسبت به صحت کارهای انجام شده طبق مقررات اطمینان حاصل شود.
  • بند پ 1-9-4 مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان: در پایان کار احداث هر الکترود زمین و از آن پس به صورت دوره ایی باید مقاومت آن را نسبت به جرم کلی زمین به کمک دستگاه های قابل قبول برای انجام این کار و توسط افراد کارآزموده اندازه گیری کرد و اگر تغییرات قابل ملاحظه ایی در مقاومت الکتریکی مشاهده شد، نسبت به توسعه سیستم اتصال زمین با احداث الکترودهای جدید اقدام نمود.
  • ماده 22-7-8-5 مبحث بیست و دوم مقررات ملی ساختمان: آزمون اندازه گیری مقاومت الکترود زمین باید با استفاده از تجهیزات و روش های تایید شده به صورت دوره ایی تست چاه ارت انجام شود.

انواع روش های تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت الکترود زمین:

  • روش سه نقطه
  • روش 62 درصد
  • روش تزریق جریان (کلمپی)
  • روش افت ولتاژ
  • روش کلاسیک
  • روش بدون کوبیدن میله
  • روش شیب
  • روش دو الکترودی (ارت مرده)
  • روش تکنیک الکترود متصل
  • روش آزمون 180/90
  • روش چیدمان مثلثی

نکات اجرایی بازرسی فنی و تست چاه ارت:

  • توصیه می شود در تست چاه ارت، الکترود زمین، میل جریان و میل ولتاژ در یک راستا و به صورت خطی قرار بگیرند.
  • اگر مانعی در هنگام بازرسی فنی و تست چاه ارت باشد و همچنین فاصله کافی جهت کوبیدن میل ها در یک راستا فراهم نباشد، چیدمان میل ها می تواند به صورت مثلثی اجرا شود.
  • در تست چاه ارت فاصله مناسب جهت کوبیدن میل جریان باید به گونه ایی باشد که حوزه مقاومتی آن با حوزه مقاومتی الکترود زمین تداخل نداشته باشد. توصیه این است که در بازرسی فنی و تست چاه ارت، این فاصله از 5 برابر بزرگترین بعد الکترود زمین کوچکتر نباشد.
  • برای بهبود کیفیت تست چاه ارت و آزمون اندازه گیری مقاومت پیشنهاد این است که مقداری آب نمک در اطراف میل جریان و میل ولتاژ به خاک پاشیده شود اما این عمل برای الکترود زمین تحت آزمون ممنوع می باشد.
  • برای تست چاه ارت و اندازه گیری مقاومت الکترود زمین گسترده که نیاز به استفاده از سیم های بلند برای اتصال به میل های جریان ولتاژ است و در نتیجه احتمال بروز خطای ناشی از تداخل الکترومغناطیس وجود دارد و همچنین در مواردی که محدودیت هایی در کوبیدن میل ولتاژ در چیدمان خطی میل ها به وجود می آید، توصیه می شود در تست چاه ارت از روش 180/90 استفاده شود.
  • سیم های رابط بین دستگاه و میل ها باید به طور کامل از روی قرقره ها باز شوند و به صورت باز شده روی زمین رها شوند، دقت شود که سیم های رابط در هنگام تست چاه ارت تشکیل حلقه ندهند.

تاییدیه چاه ارت وزارت کار:

تاییدیه چاه ارت به دلیل اهمیت وجود سیستم ارتینگ استاندارد در تمامی محیط های صنعتی و ساختمانی، طبق ماده 22 آیین نامه حفاظت از تاسیسات الکتریکی کارگاه های وزارت کار، چند سالی است که برای صنایع و کارخانجات صنعتی اجباری شده و همچنین از تاریخ 1394/4/1 تاییدیه چاه ارت برای ساختمان های مسکونی و تجاری نیز الزامی شده است.

در این بند از آیین نامه آورده شده است: (کارفرما مکلف به اخذ تاییدیه سالیانه صحت عملکرد سیستم اتصال زمین (الکترود ارت، دستگاه ها، همبندی ها و دیگر تجهیزات و متعلقات) از وزارت کار و امور اجتماعی می باشد.)

تنها مشاوران حفاظت فنی که دارای پروانه صلاحیت در زمینه تخصصی ایمنی برق از شورای عالی حفاظت فنی باشند و اعضا انجمن معتبر متخصصین مشاور حفاظت فنی و خدمات ایمنی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی می توانند اقدام به تست چاه ارت و صدور تاییدیه نمایند.

یگانه کرین که بیش از 20 سال قدمت دارد، در زمینه تست سیستم های ارتینگ و تاییدیه چاه ارت طبق استاندارهای وزارت کار، یکی از بهترین ها و معتبرترین ها است.

کارشناسان و مشاوران حفاظت فنی شرکت یگانه کرین تست و تاییدیه چاه ارت را با بهترین روش ها و طبق استانداردهای لازم و با به صرفه ترین هزینه ها برای شما انجام می دهند.

همچنین لازم به ذکر است در صورت برقرار نبودن شرایط استاندارد برای چاه های ارت مورد نظر، کارشناسان این شرکت اقدام به احیای آن ها می نمایند.

تست چاه ارت

هنگام تست ارت باید به چه نکاتی توجه کرد؟

تست ارت با درخواست مالک یا کارفرما انجام می شود.

هنگام تست ارت باید به نکات زیر توجه کرد:

  • کلیه نکات ایمنی باید هنگام تست ارت رعایت شود.
  • کاتالوگ دستگاه باید مطالعه شود.
  • قبل از تست باید از نبود ولتاژ سیستم زمین اطمینان حاصل شود.
  • مسیر آزمون باید به نحوی انتخاب شود که خطرات احتمالی به حداقل برسد. در صنایع پرخطر باید حتما زون های خطر مشخص شده باشند.
  • قبل از جدا کردن یک الکترود از سیستم زمین بایستی از عدم وجود جریان های بزرگ در آن اطمینان حاصل کرد.
  • نباید تمامی الکترودهای زمین یک سیستم را یکجا قطع نمود مگر اینکه تاسیسات مربوطه از قبل به طور کامل بی برق شده باشند.
  • تنها اشخاص ذی صلاح می توانند سیستم ارت مورد ارزیابی قرار داده و تاییدیه صادر نمایند.

تاییدیه چاه ارت مورد قبول چه ارگان ها و افرادی است؟

تاییدیه چاه ارت مورد قبول ارگان ها و افراد زیر است:

  • بازرسان وزارت کار
  • مسئولین ایمنی صنایع و ادارات
  • کارشناسان سازمان استاندارد
  • کارشناسان اداره آتش نشانی
  • کارشناسان شرکت توزیع برق
  • کارشناسان رسمی دادگستری
  • ناظران نظام مهندسی ساختمان

بیشتر بخوانید:

تاثیر باد بر تاور کرین

 

منابع:

https://electrical-engineering-portal.com/earthing-in-electrical-network-purpose-methods-and-measurement

http://www.earthingsystem.ir/EarthingSystem-Confirmation.aspx

http://msdco.ir/2019/12/31/%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%87-%DA%86%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D8%B1/

http://www.raadvision.ir/fa/article/175/%D8%AA%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%AA.aspx

https://otaghserver.com/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8-%D9%88-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%82-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D8%AF%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D8%B3%D9%86%D8%AA%D8%B1/122-%DA%86%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%9F-%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%86%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF

http://ipbhse.ir/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%81%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%B3%D8%AA-%DA%86%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%AA/